CBSE revised curriculum
Friday, August 28, 2026
Saturday, August 15, 2026
Friday, July 31, 2026
Saturday, June 13, 2026
Friday, June 12, 2026
Sunday, April 12, 2026
рдбॉ. рднीрдорд░ाрд╡ рд░ाрдордЬी рдЕрдо्рдмेрдбрдХрд░ рдЬрдпंрддी - 14 рдЕрдк्рд░ैрд▓
рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХे рдиिрд░्рдоाрддा, рджрд▓िрддों рдХे рдорд╕ीрд╣ा рдФрд░ рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ рдЖंрджोрд▓рди рдХे рдк्рд░рдХांрдб рд╡िрдж्рд╡рддा рдмाрдмा рд╕ाрд╣ेрдм рдбॉрдХ्рдЯрд░ рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдХा рдЬрди्рдорджिрд╡рд╕ рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 14 рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХो рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै| рдбॉ. рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдХी рдЬрдпंрддी рдкрд░ рдЙрдирдХे рдЬрдирдХрд▓्рдпाрдг рдХे рд▓िрдП рдХिрдП рдЧрдП рдЕрднूрддрдкूрд░्рд╡ рдпोрдЧрджाрди рдХो рдпाрдж рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै| рд╕рд╣ृрджрдп рдиेрддा рдбॉ. рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдХा рдЬрди्рдо рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ рдХे рдЗंрджौрд░ рд╢рд╣рд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рдорд╣ू рдоें рд╣ुрдЖ рдеा рдЬिрд╕рдХा рдиाрдо рдЖрдЬ рдмрджрд▓ рдХрд░ рдбॉ.рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдирдЧрд░ рд░рдЦ рджिрдпा рдЧрдпा рдеा। рдбॉ рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдЬी рдХा рдЬрди्рдо 14 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 1891 рдоें рд╣ुрдЖ рдеा। рдбॉ рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдЬाрддि рд╕े рджрд▓िрдд рдеे। рдЙрдирдХी рдЬाрддि рдХो рдЕрдЫूрдд рдЬाрддि рдоाрдиा рдЬाрддा рдеा। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрдирдХा рдмрдЪрдкрди рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдоुрд╢्рдХिрд▓ों рдоें рд╡्рдпрддीрдд рд╣ुрдЖ рдеा। рдмाрдмाрд╕ाрд╣ेрдм рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рд╕рд╣िрдд рд╕рднी рдиिрдо्рди рдЬाрддि рдХे рд▓ोрдЧों рдХो рдмрд╣िрд╖्рдХाрд░, рдЕрдкрдоाрди рдФрд░ рднेрджрднाрд╡ рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиा рдкрдб़рддा рдеा। рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдкрдв़рдиे рдХे рдЗрдЪ्рдЫुрдХ рдеे, рдкрд░ंрддु рдЫुрдЖрдЫूрдд рдХी рдк्рд░рдеा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдФрд░ рдиिрдо्рди рдЬाрддि рдХे рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╡े рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдирд╣ीं рдкрдв़ рд╕рдХрддे рдеे। рдкрд░ंрддु рдРрд╕ी рд╡िрдбंрдмрдиा рдеी рдХि рд╡िрджेрд╢ी рд▓ोрдЧ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдкрдв़ рд╕рдХрддे рдеे। рднीрдо рд░ाрд╡ рдЖंрдмेрдбрдХрд░ рдЬीрд╡рдиी рдоें рдЕрдкрдоाрдирдЬрдирдХ рд╕्рдеिрддिрдпों рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдбॉ рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдиे рдзैрд░्рдп рдФрд░ рд╡ीрд░рддा рд╕े рдЕрдкрдиी рд╕्рдХूрд▓ी рд╢िрдХ्рд╖ा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдХॉрд▓ेрдЬ рдХी рдкрдв़ाрдИ। рдбॉ рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдиे 1915 рдоें рдХोрд▓ंрдмिрдпा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╕े рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдоें рдПрдордП рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рд▓ी। 1917 рдоें рдкीрдПрдЪрдбी рдХी рдЙрдкाрдзि рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд▓ी। рдиेрд╢рдирд▓ рдбेрд╡рд▓рдкрдоेंрдЯ рдлॉрд░ рдЗंрдбिрдпा рдПंрдб рдПрдиाрд▓िрдЯिрдХрд▓ рд╕्рдЯрдбी рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╢ोрдз рдХिрдпा। 1917 рдоें рд╣ी рд▓ंрджрди рд╕्рдХूрд▓ рдСрдл़ рдЗрдХोрдиॉрдоिрдХ्рд╕ рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рджाрдЦिрд▓ा рд▓िрдпा |рдЕрдкрдиे рдпुрдЧ рдХे рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рдкрдв़े рд▓िрдЦे рд░ाрдЬрдиेрддा рдФрд░ рдПрд╡ं рд╡िрдЪाрд░рдХ рдеे। рднीрдо рд░ाрд╡ рдЖंрдмेрдбрдХрд░ рдХुрд▓ 64 рд╡िрд╖рдпों рдоें рдоाрд╕्рдЯрд░ рдеे, 9 рднाрд╖ाрдУं рдХे рдЬाрдирдХाрд░ рдеे,рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд╕рднी рдзрд░्рдоों рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрдв़ाрдИ рдХी рдеी।
рднीрдо рд░ाрд╡ рдЖंрдмेрдбрдХрд░ рдЬीрд╡рдиी: рдЫुрдЖрдЫूрдд рд╡िрд░ोрдзी рд╕ंрдШрд░्рд╖
рдбॉ рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдЫुрдЖрдЫूрдд рдХी рдкीрдб़ा рдХो рдЬрди्рдо рд╕े рд╣ी рдЭेрд▓рддे рдЖрдП рдеे। рдЬाрддि рдк्рд░рдеा рдФрд░ рдКंрдЪ-рдиीрдЪ рдХा рднेрджрднाрд╡ рд╡рд╣ рдмрдЪрдкрди рд╕े рд╣ी рджेрдЦрддे рдЖрдП рдеे рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рд╕्рд╡рд░ूрдк рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХाрдлी рдЕрдкрдоाрди рдХा рд╕ाрдордиा рдХिрдпा। рдбॉ рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдиे рдЫुрдЖрдЫूрдд рдХे рд╡िрд░ुрдж्рдз рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХिрдпा рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рдЬрд░िрдП рд╡े рдиिрдо्рди рдЬाрддि рд╡ाрд▓ों рдХो рдЫुрдЖрдЫूрдд рдХी рдк्рд░рдеा рд╕े рдоुрдХ्рддि рджिрд▓ाрдиा рдЪाрд╣рддे рдеे рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдмрд░ाрдмрд░ рдХा рджрд░्рдЬा рджिрд▓ाрдиा рдЪाрд╣рддे рдеे। 1920 рдХे рджрд╢рдХ рдоें рдоुंрдмрдИ рдоें рдбॉ рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдиे рдЕрдкрдиे рднाрд╖рдг рдоें рдпрд╣ рд╕ाрдл-рд╕ाрдл рдХрд╣ा рдеा рдХि “рдЬрд╣ां рдоेрд░े рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╣िрдд рдФрд░ рджेрд╢ рд╣िрдд рдоें рдЯрдХрд░ाрд╡ рд╣ोрдЧा рд╡рд╣ां рдкрд░ рдоैं рджेрд╢ рдХे рд╣िрдд рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджूंрдЧा рдкрд░ंрддु рдЬрд╣ां рджрд▓िрдд рдЬाрддिрдпों рдХे рд╣िрдд рдФрд░ рджेрд╢ рдХे рд╣िрдд рдоें рдЯрдХрд░ाрд╡ рд╣ोрдЧा рд╡рд╣ां рдоैं рджрд▓िрдд рдЬाрддिрдпों рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджूंрдЧा।” рд╡े рджрд▓िрдд рд╡рд░्рдЧ рдХे рд▓िрдП рдорд╕ीрд╣ा рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕ाрдордиे рдЖрдП рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рдЕंрддिрдо рдХ्рд╖рдг рддрдХ рджрд▓िрддों рдХो рд╕рдо्рдоाрди рджिрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХिрдпा। рд╕рди 1927 рдоें рдЕрдЫूрддों рдХो рд▓ेрдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕рдд्рдпाрдЧ्рд░рд╣ рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХिрдпा। рдФрд░ рд╕рди 1937 рдоें рдоुंрдмрдИ рдоें рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдоें рдоुрдХрджрдоा рдЬीрдд рд▓िрдпा।
рдкुрд░рд╕्рдХाрд░/рд╕рдо्рдоाрди
рдмाрдмा рд╕ाрд╣ेрдм рдЖंрдмेрдбрдХрд░ рдХो рдЕрдкрдиे рдорд╣ाрди рдХाрд░्рдпों рдХे рдЪрд▓рддे рдХрдИ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рднी рдоिрд▓े рдеे, рдЬो рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ैं:
- рдбॉрдХ्рдЯрд░ рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдЬी рдХी рд╕्рдоाрд░рдХ рджिрд▓्рд▓ी рд╕्рдеिрдд рдЙрдирдХे рдШрд░ 26 рдЕрд▓ीрдкुрд░ рд░ोрдб рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХी рдЧрдИ рд╣ै।
- рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдЬрдпंрддी рдкрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЕрд╡рдХाрд╢ рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै।
- 1990 рдоें рдЙрди्рд╣ें рдорд░рдгोрдкрд░ांрдд рднाрд░рдд рдХे рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕рдо्рдоाрди рднाрд░рдд рд░рдд्рди рд╕े рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
- рдХрдИ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрди рдХा рдиाрдо рдЙрдирдХे рд╕рдо्рдоाрди рдоें рдЙрдирдХे рдиाрдо рдкрд░ рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै рдЬैрд╕े рдХि рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж, рдЖंрдз्рд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдХा рдбॉ. рдЕрдо्рдмेрдбрдХрд░ рдоुрдХ्рдд рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп, рдмी рдЖрд░ рдЕрдо्рдмेрдбрдХрд░ рдмिрд╣ाрд░ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп- рдоुрдЬрдл्рдлрд░рдкुрд░।
- рдбॉ. рдмाрдмाрд╕ाрд╣ेрдм рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╣рд╡ाрдИ рдЕрдб्рдбा рдиाрдЧрдкुрд░ рдоें рд╣ै, рдЬो рдкрд╣рд▓े рд╕ोрдиेрдЧांрд╡ рд╣рд╡ाрдИ рдЕрдб्рдбे рдХे рдиाрдо рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рдеा।
- рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдХा рдПрдХ рдмрдб़ा рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдЪिрдд्рд░ рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕рдж рднрд╡рди рдоें рдк्рд░рджрд░्рд╢िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдбॉ рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рд▓िрдЦिрдд рдкुрд╕्рддрдХें
рднीрдо рд░ाрд╡ рдЖंрдмेрдбрдХрд░ рдЬीрд╡рдиी рдоें рдмाрдмाрд╕ाрд╣ेрдм рд╕рдоाрдЬ рд╕ुрдзाрд░рдХ рд╣ोрдиे рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд▓ेрдЦрдХ рднी рдеे। рд▓ेрдЦрди рдоें рд░ूрдЪि рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрдИ рдкुрд╕्рддрдХें рд▓िрдЦी। рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдЬी рдж्рд╡ाрд░ा рд▓िрдЦिрдд рдкुрд╕्рддрдХों рдХी рд▓िрд╕्рдЯ рдиीрдЪे рджी рдЧрдИ рд╣ै-
- рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕंрд╢
- рднाрд░рдд рдоें рдЬाрддिрдпां рдФрд░ рдЙрдирдХा рдорд╢ीрдиीрдХрд░рдг
- рднाрд░рдд рдоें рд▓рдШु рдХृрд╖ि рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЙрдкрдЪाрд░
- рдоूрд▓рдиाрдпрдХ
- рдм्рд░िрдЯिрд╢ рднाрд░рдд рдоें рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдпрд╡ाрджी рд╡िрдд्рдд рдХा рд╡िрдХेंрдж्рд░ीрдХрд░рдг
- рд░ुрдкрдП рдХी рд╕рдорд╕्рдпा: рдЙрдж्рднрд╡ рдФрд░ рд╕рдоाрдзाрди
- рдм्рд░िрдЯिрд╢ рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░ांрддीрдп рд╡िрдд्рдд рдХा рдЕрдн्рдпुрджрдп
- рдмрд╣िрд╖्рдХृрдд рднाрд░рдд
- рдЬрдирддा
- рдЬाрддि рд╡िрдЪ्рдЫेрдж
- рд╕ंрдШ рдмрдиाрдо рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा
- рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдкрд░ рд╡िрдЪाрд░
- рд╢्рд░ी рдЧांрдзी рдПрд╡ं рдЕрдЫूрддों рдХी рд╡िрдоुрдХ्рддि
- рд░ाрдиाрдбे рдЧांрдзी рдФрд░ рдЬिрди्рдиा
- рд╢ूрдж्рд░ рдХौрди рдФрд░ рдХैрд╕े
- рднрдЧрд╡ाрди рдмुрдж्рдз рдФрд░ рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо
- рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рднाрд╖ाрдИ рдк्рд░ांрдд
рдбॉ рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдХा рдиिрдзрди
рдбॉ рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рд╕рди 1948 рд╕े рдордзुрдоेрд╣ (рдбाрдпрдмिрдЯीрдЬ) рд╕े рдкीрдб़िрдд рдеे рдФрд░ рд╡рд╣ 1954 рддрдХ рдмрд╣ुрдд рдмीрдоाрд░ рд░рд╣े рдеे। 3 рджिрд╕ंрдмрд░ 1956 рдХो рдбॉ рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдиे рдЕрдкрдиी рдЕंрддिрдо рдкांрдбुрд▓िрдкि рдмुрдж्рдз рдФрд░ рдзрдо्рдо рдЙрдирдХे рдХो рдкूрд░ा рдХिрдпा рдФрд░ 6 рджिрд╕ंрдмрд░ 1956 рдХो рдЕрдкрдиे рдШрд░ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдЕрдкрдиी рдЕंрддिрдо рд╕ांрд╕ рд▓ी рдеी। рдмाрдмा рд╕ाрд╣ेрдм рдХा рдЕंрддिрдо рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдЪौрдкाрдЯी рд╕рдоुрдж्рд░ рддрдЯ рдкрд░ рдмौрдж्рдз рд╢ैрд▓ी рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕ рджिрди рд╕े рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдЬрдпंрддी рдкрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдЕрд╡рдХाрд╢ рд░рдЦा рдЬाрддा рд╣ै।
рдмाрдмाрд╕ाрд╣ेрдм рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдХे рдмाрд░े рдоें рд░ोрдЪрдХ рддрде्рдп
- рднाрд░рдд рдХे рдЭंрдбे рдкрд░ рдЕрд╢ोрдХ рдЪрдХ्рд░ рд▓рдЧрд╡ाрдиे рд╡ाрд▓े рдбाॅ. рдмाрдмाрд╕ाрд╣ेрдм рднीрдорд░ाрд╡ рдЕрдо्рдмेрдбрдХрд░ рд╣ी рдеे।
- рдбॉрдХ्рдЯрд░ рднीрдорд░ाрд╡ рдЕрдо्рдмेрдбрдХрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 9 рднाрд╖ाрдУं рдХो рдЬाрдирддे рдеे।
- рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдиे 21 рд╕ाрд▓ рдХी рдЙрдо्рд░ рддрдХ рд▓рдЧрднрдЧ рд╕рднी рдзрд░्рдоों рдХी рдкреЭाрдИ рдХрд░ рд▓ी рдеी।
- рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдРрд╕े рдкрд╣рд▓े рдЗрди्рд╕ाрди рдеे рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЕрд░्рдерд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдоें PhD рд╡िрджेрд╢ рдЬाрдХрд░ рдХी рдеी।
- рднीрдорд░ाрд╡ рдЕंрдмेрдбрдХрд░ рдХे рдкाрд╕ рд▓рдЧрднрдЧ 32 рдбिрдЧ्рд░िрдпां рдеी।
- рдмाрдмाрд╕ाрд╣ेрдм рдЖрдЬाрдж рднाрд░рдд рдХे рдкрд╣рд▓े рдХाрдиूрди рдоंрдд्рд░ी рдеे।
- рдмाрдмाрд╕ाрд╣ेрдм рдиे рджो рдмाрд░ рд▓ोрдХрд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рд▓реЬे, рд▓ेрдХिрди рджोрдиों рдмाрд░ рд╣ाрд░ рдЧрдП рдеे।
- рднीрдорд░ाрд╡ рдЕрдо्рдмेрдбрдХрд░ рд╣िрди्рджू рдорд╣ाрд░ рдЬाрддि рдХे рдеे, рдЬिрди्рд╣ें рд╕рдоाрдЬ рдЕрдЫूрдд рдордиाрддा рдеा।
- рднीрдорд░ाрд╡ рдЕрдо्рдмेрдбрдХрд░ рдХрд╢्рдоीрд░ рдоें рд▓рдЧी рдзाрд░ा рдиंрдмрд░ 370 рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдеे।
Thursday, January 22, 2026
рд╣рд░ рд╕ाрд▓ 23 рдЬрдирд╡рд░ी рдХो рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиिрдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╕ुрднाрд╖ рдЪंрдж्рд░ рдмोрд╕ рдХी рдЬрдпंрддी рдХे рдЙрдкрд▓рдХ्рд╖्рдп рдоें рдордиाрдИ рдЬाрддी рд╣ै। рдЗрд╕ рджिрди рдХो рдкрд░ाрдХ्рд░рдо рджिрд╡рд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдиेрддाрдЬी рд╕ुрднाрд╖ рдЪंрдж्рд░ рдмोрд╕ рднाрд░рдд рдХे рдорд╣ाрди рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ेрдиाрдиी рдеे, рдЬिрдирдХा рдЬрди्рдо 23 рдЬрдирд╡рд░ी, 1897 рдХो рдХрдЯрдХ (рдУрдбिрд╢ा) рдоें рд╣ुрдЖ, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рднाрд░рддीрдп рд╕िрд╡िрд▓ рд╕ेрд╡ा рдЫोрдб़рдХрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо рдоें рднाрдЧ рд▓िрдпा; рдЧांрдзीрдЬी рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрдХрд░ рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ुрдП, рд▓ेрдХिрди рдмाрдж рдоें рдорддрднेрдж рд╣ोрдиे рдкрд░ рдЬрд░्рдордиी рдФрд░ рдЬाрдкाрди рдХी рдорджрдж рд╕े 'рдЖрдЬ़ाрдж рд╣िंрдж рдл़ौрдЬ' (INA) рдмрдиाрдХрд░ 'рддुрдо рдоुрдЭे рдЦूрди рджो, рдоैं рддुрдо्рд╣ें рдЖрдЬाрджी рджूंрдЧा' рдХा рдиाрд░ा рджिрдпा, рдЬो рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдХे рдмाрдж 1945 рдоें рдПрдХ рд╡िрдоाрди рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдоें рд▓ाрдкрддा рд╣ो рдЧрдП, рдФрд░ рдЙрдирдХी рдоृрдд्рдпु рдХा рд░рд╣рд╕्рдп рдЖрдЬ рднी рдЕрдирд╕ुрд▓рдЭा рд╣ै, рд╣ाрд▓ांрдХि рдЙрди्рд╣ें 'рдиेрддाрдЬी' рдХрд╣ा рдЬाрддा рдеा рдФрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे 'рдЬрдп рд╣िंрдж' рдХा рдиाрд░ा рджिрдпा।
рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЬीрд╡рди рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा:
рдЬрди्рдо: 23 рдЬрдирд╡рд░ी, 1897 рдХो рдХрдЯрдХ (рдУрдбिрд╢ा) рдоें рдПрдХ рд╕ंрдкрди्рди рдмंрдЧाрд▓ी рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рд╣ुрдЖ।
рд╢िрдХ्рд╖ा: рдХрд▓рдХрдд्рддा рд╕े рджрд░्рд╢рдирд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдоें рдбिрдЧ्рд░ी рд▓ी рдФрд░ рдЖрдИрд╕ीрдПрд╕ (ICS) рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдкाрд╕ рдХी, рд▓ेрдХिрди рдм्рд░िрдЯिрд╢ рд╕ेрд╡ा рдаुрдХрд░ा рджी।
рдк्рд░ेрд░рдгा: рд╕्рд╡ाрдоी рд╡िрд╡ेрдХाрдиंрдж рдХे рд╡िрдЪाрд░ों рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рд╕े рдЧрд╣рд░े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдеे।
рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рд╕ंрдЧ्рд░ाрдо рдоें рднूрдоिрдХा:
рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢: 1921 рдоें рднाрд░рддीрдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдХांрдЧ्рд░ेрд╕ рд╕े рдЬुрдб़े, рдЧांрдзीрдЬी рд╕े рдоिрд▓े рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╕ुрдЭाрд╡ рдкрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдЖंрджोрд▓рди рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ुрдП।
"рддुрдо рдоुрдЭे рдЦूрди рджो, рдоैं рддुрдо्рд╣ें рдЖрдЬाрджी рджूंрдЧा": рдо्рдпांрдоाрд░ (рдмрд░्рдоा) рдоें рдпрд╣ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдиाрд░ा рджिрдпा рдФрд░ 'рджिрд▓्рд▓ी рдЪрд▓ो' рдХा рдЖрд╣्рд╡ाрди рдХिрдпा।
'рдЖрдЬ़ाрдж рд╣िंрдж рдл़ौрдЬ' (INA): рдЬाрдкाрди рдФрд░ рдЬрд░्рдордиी рдХी рдорджрдж рд╕े 'рдЖрдЬ़ाрдж рд╣िंрдж рдл़ौрдЬ' рдХा рдЧрдарди рдХिрдпा рдФрд░ рд╕िंрдЧाрдкुрд░ рдоें 'рдЖрдЬ़ाрдж рд╣िंрдж рд╕рд░рдХाрд░' (Provisional Government of Free India) рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी, рдЬिрд╕े рдХрдИ рджेрд╢ों рдиे рдоाрди्рдпрддा рджी।
'рдиेрддाрдЬी' рдХा рд░рд╣рд╕्рдп рдФрд░ рдЕंрддिрдо рджिрди:
рдкрд▓ाрдпрди: рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдХैрдж рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рдкрдаाрди рдХे рд╡ेрд╢ рдоें рджेрд╢ рд╕े рднाрдЧे рдФрд░ рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рд╣ोрддे рд╣ुрдП рдЬрд░्рдордиी рдкрд╣ुँрдЪे।
'рдиेрддाрдЬी' рдХी рдЙрдкाрдзि: рдЙрди्рд╣ें рдЬрд░्рдордиी рдФрд░ рдЬाрдкाрди рдоें рднाрд░рддीрдп рд╕ैрдиिрдХों рдиे 'рдиेрддाрдЬी' рдХрд╣ा।
рд╡िрдоाрди рджुрд░्рдШрдЯрдиा: 18 рдЕрдЧрд╕्рдд, 1945 рдХो рддाрдЗрдкेрдИ (рддाрдЗрд╡ाрди) рдоें рдПрдХ рд╡िрдоाрди рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдХे рдмाрдж рд▓ाрдкрддा рд╣ो рдЧрдП, рдЬрд╣ाँ рдЙрдирдХी рдоृрдд्рдпु рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै।
рд░рд╣рд╕्рдп: рдЙрдирдХी рдоृрдд्рдпु рдЖрдЬ рднी рдПрдХ рд░рд╣рд╕्рдп рдмрдиी рд╣ुрдИ рд╣ै|
рд╡िрд░ाрд╕рдд:
рдЙрди्рд╣ोंрдиे 'рдЬрдп рд╣िंрдж' рдХा рдиाрд░ा рдЧрдв़ा, рдЬो рдЖрдЬ рднी рднाрд░рдд рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрднिрд╡ाрджрди рд╣ै।
рдЙрдирдХी рдЬрдпंрддी (23 рдЬрдирд╡рд░ी) рдХो рднाрд░рдд рдоें 'рдкрд░ाрдХ्рд░рдо рджिрд╡рд╕' рдХे рд░ूрдк рдоें рдордиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।






.jpeg)


